BİLEŞİKLERİN ADLANDIRILMASI

Bileşiklerin Adlandırılması ve Bileşiklerin Yapısındaki Atom Sayısının Bulunması

Bileşiklerdeki Atom Sayısının Bulunması

Bileşiklerdeki elementlerin alt köşesinde yazan sayılar, bileşiği oluşturan elementlerin sayısını verir. Yani o bileşikte kaç tane o elementten bulunduğunu gösterir. Daha iyi anlaşılması için aşağıdaki örnekleri inceleyelim: 

Örnek:

Al2O3: 2 tane Alüminyum ve 3 tane Oksijen olmak üzere toplam 5 atom içerir.

MgBr2: 1 tane Magnezyum ve 2 tane Brom (Br) olmak üzere toplam 3 atom içerir.

MgCO3: 1 tane Magnezyum, 1 tane Karbon ve 3 tane Oksijen olmak üzere toplam 5 atom içerir.

Ca(NO3)2: 1 tane Kalsiyum, 1×2=2 tane Azot (N) ve 3×2=6 tane Oksijen olmak üzere toplam 9 atom içerir.

Fe2(CO3)3: 2 tane Demir (Fe), 1×3=3 tane Karbon ve 3×3=9 tane Oksijen olmak üzere toplam 14 atom içerir.

Ba3(PO4)2: 3 tane Baryum (Ba), 1×2=2 tane Fosfor (P) ve 2×4=8 Oksijen olmak üzere toplam 13 atom içerir.

(NH4)3PO4: 1×3=3 tane Azot (N), 3×4=12 tane Hidrojen, 1 tane Fosfor ve 4 tane Oksijen olmak üzere toplam 20 atom içerir.

Bileşiklerin Adlandırılması

1. İyonik Yapılı Bileşiklerin Adlandırılması

Bu metal ile ametalden oluşan bileşiklerin adlandırılmasıdır.

Metalin Adı + Ametalin Adı + “-ür eki”

Örnek:

NaCl: Sodyum klorür
KF: Potasyum florür
CaI2: Kalsiyum iyodür
MgBr2: Magnezyum bromür

1. NOT: Eğer bileşiği oluşturan ametal oksijen (O) ise oksit, azot (N) ise nitrür, kükürt (S) ise sülfür ve hidrojen (H) ise hidrür şeklinde okunur.

Al2O3: Alümnyum oksit
Ca3N2: Kalsiyum nitrür
ZnS: Çinko sülfür
LiH: Lityum hidrür

2. NOT: Eğer metalin birden fazla değerliği varsa bu durumda metalin bileşikteki değerliği ne ise o eğerlik metalin adından sonra parantez içinde belirtilir.

Birden fazla değerliğe sahip metallere örnekler:

Örneğin demir (Fe), bileşiklerinde hem +3, hem de +2 değerliği alabildiği için

FeCl3: Demir (III) klorür

FeCl2: Demir (II) klorür

2. Kovalent Yapılı Bileşiklerin Adlandırılması

İki ametalden oluşan bileşiklerin adlandırılmasıdır. Bu bileşikler adlandırılırken latince sayıları 10’a kadar bilmek gerekir.

1: mono
2: di
3: tri
4: tetra
5: penta
6: hekze
7: hepta
8: okta
9: nona
10: deka

1. Ametalin Sayısı + 1. Ametalin Adı + 2. Ametalin Sayısı + 2. Ametalin Adı + “-ür eki”

(1. Ametalin sayısı “1” ise yazılmaz ve okunmaz. Ancak 2. Ametalin sayısı “1” ise “mono” şeklinde mutlaka okunur.)

Örnek:

CO: Karbon Monoksit
CO2: Karbon dioksit
N2O: Di azot monoksit

N2O5: Di azot penta oksit

3. Kök İçeren Bileşiklerin Adlandırılması

Bazı çok atomlu iyonlar vardır. Bunlara kökler denir. Bilinmesi gereken bazı önemli kökler aşağıdaki gibidir.

3.a) Metal ve Kökten Oluşan Bileşikler

Bilindiği üzere metaller pozitif yüklü oldukları için bu bileşiklerdeki kökler anyondur yani negatif (-) yüklü iyon şeklindedir.

Metalin Adı + Kökün Adı

Li2CO3: Lityum Karbonat
K2SO4: Potasyum sülfat
Mg3(PO4)2: Magnezyum fosfat
Ca(NO3)2: Kalsiyum nitrat

3.b) Kök ve Ametalden Oluşan Bileşikler

Bu bileşikteki kök ise katyondur yani pozitif (+) yüklü iyon şeklindedir.

Kökün Adı + Ametalin Adı + “-ür eki”

NH4F: Amonyum florür
(NH4)2S: Amonyum sülfür

3.c) İki Kökten Oluşan Bileşikler

1. Kökün Adı + 2. Kökün Adı

(NH4)3 PO4: Amonyum fosfat

NH4OH: Amonyum hidroksit